Overheid is onbetrouwbaar en stapelt fout op fout
JAARVERSLAG VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN 2024
Overheid is onbetrouwbaar en stapelt fout op fout
JAARVERSLAG VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN 2024
De Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, waarschuwt dat de overheid fout op fout stapelt, burgers structureel niet hoort en in de ogen van velen onbetrouwbaar is geworden. Metro Nieuws bracht deze boodschap naar buiten, 'Ombudsman: 'Overheid is onbetrouwbaar en stapelt fout op fout' maar de officiële bevestiging staat in het Jaarverslag van de Nationale Ombudsman 2024, dat aan de Tweede Kamer is aangeboden. Wat Van Zutphen beschrijft, is voor veel Nederlanders schokkend, maar voor woonwagenbewoners al generaties lang herkenbaar. Waar anderen pas sinds enkele jaren ervaren hoe traag, onduidelijk en wisselvallig de overheid kan handelen, is dit voor onze gemeenschap al decennialang dagelijkse realiteit. Het gaat om dezelfde patronen: communicatie die uitblijft of onbegrijpelijk is, beleid dat voortdurend verandert, gemeenten die elkaar tegenspreken en burgers die vastlopen in systemen die hen zouden moeten helpen.
In het jaarverslag wordt duidelijk dat burgers steeds vaker vastlopen bij gemeenten en uitvoeringsinstanties, dat de overheid signalen en adviezen negeert, dat fundamentele rechten onder druk staan en dat de plek waar iemand woont bepaalt of hij geholpen wordt of niet. Precies dat is wat woonwagenbewoners al jaren ervaren. Het landelijke beleidskader wordt in de ene gemeente uitgevoerd en in de andere genegeerd. Oude afbouwpraktijken blijven onder nieuwe namen bestaan. Concrete vragen blijven onbeantwoord. Mensenrechten worden niet geborgd maar afhankelijk gemaakt van bestuurlijke willekeur. Het jaarverslag laat zien dat de overheid te vaak niet doet wat zij belooft en dat burgers daardoor het vertrouwen verliezen. Voor woonwagenbewoners betekent dit dat het gebrek aan standplaatsen, het niet uitvoeren van het beleidskader en het structureel negeren van gelijkheidsbeginselen geen incidenten zijn, maar symptomen van een dieper probleem: een overheid die haar eigen fouten niet erkent en niet herstelt.
De Ombudsman benadrukt dat gelijke behandeling een fundamenteel recht is en dat de overheid er voor iedereen moet zijn, juist wanneer het schuurt. Bestuurlijke betrouwbaarheid begint bij het nakomen van afspraken, het uitvoeren van vastgesteld beleid en het erkennen van groepen die te lang zijn genegeerd. Voor woonwagenbewoners betekent dit dat de overheid eindelijk moet doen wat zij al jaren belooft: het beëindigen van afbouwbeleid, het herstellen van opgelopen schade en het garanderen van een gelijkwaardige positie binnen de Nederlandse rechtsstaat. De boodschap van de Ombudsman bevestigt wat onze gemeenschap al lang weet: vertrouwen ontstaat niet door woorden, maar door daden.
In een recent interview met Binnenlands Bestuur gaat Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen nog dieper in op dezelfde structurele problemen die ook in het jaarverslag en het Metro‑artikel naar voren komen. Hij beschrijft hoe rapporten met concrete aanbevelingen in Den Haag verdwijnen zonder opvolging, terwijl uitvoeringsinstanties wél bereid zijn om met zijn bevindingen aan de slag te gaan. Volgens Van Zutphen is dit geen incident, maar een patroon: herstelprojecten worden opgezet zonder met gedupeerden te spreken, beleidsmakers staan te ver van de samenleving af en dezelfde fouten worden telkens opnieuw gemaakt. Zoals hij het zelf verwoordt:
"Wat mij betreft staat bovenaan: de overheid luistert niet."
Het interview maakt duidelijk dat de afstand tussen beleid en werkelijkheid steeds groter wordt, en dat burgers — juist wanneer zij afhankelijk zijn van de overheid — niet worden gehoord. Deze analyse sluit naadloos aan bij de ervaringen van woonwagenbewoners, die al generaties lang te maken hebben met beleid dat zonder hun betrokkenheid wordt gemaakt en uitgevoerd. De boodschap van Van Zutphen onderstreept dat behoorlijk bestuur begint met luisteren, met het erkennen van fouten en met het herstellen van schade die door de overheid zelf is veroorzaakt. Het volledige interview is te lezen via de Nationale Ombudsman: Ombudsman Van Zutphen: "De overheid luistert niet" (9 december 2024).