De onderstaande toelichting geeft het standpunt en de mening weer van de landelijke woonwagenvereniging De Rolleman.
Wat is de Monitor Sociale Inclusie Roma en Sinti 2023?
De Monitor Sociale Inclusie Roma en Sinti 2023 is een rapport waarin door onderzoekers en overheidspartijen uitspraken worden gedaan over de positie van Roma- en Sinti-gemeenschappen in Nederland. In de monitor worden thema's behandeld zoals onderwijs, gezondheid, arbeid en sociale omstandigheden, met als doel deze gemeenschappen te duiden in relatie tot de Nederlandse samenleving.
Fundamenteel bezwaar van De Rolleman
De landelijke woonwagenvereniging De Rolleman verwerpt de uitgangspunten van deze monitor fundamenteel. De Rolleman wil niet worden beoordeeld langs maatstaven van de dominante Nederlandse samenleving. Roma, Sinti en Reizigers vormen een eigen cultuur, met een eigen ontwikkelingslogica, waarden en sociale structuren. Deze cultuur heeft het recht om zich zelfstandig, in vrijheid en zonder inmenging te ontwikkelen.
Volgens De Rolleman is de Monitor Sociale Inclusie Roma en Sinti 2023 problematisch omdat:
-
zij uitgaat van observatie en beoordeling van een cultuur van buitenaf;
-
zij Roma en Sinti structureel positioneert ten opzichte van de Nederlandse samenleving, in plaats van als autonome culturele gemeenschap;
-
zij cultuur reduceert tot sociale of maatschappelijke "problemen" die gecorrigeerd zouden moeten worden;
-
zij legitimeert dat een dominante cultuur kijkt, meet, vergelijkt en duidt, zonder toestemming of gelijkwaardigheid.
De Rolleman verzet zich tegen het idee dat cultuurontwikkeling alleen acceptabel is wanneer deze plaatsvindt binnen kaders die door anderen zijn vastgesteld.
Geen inmenging, geen observatie
De Rolleman benadrukt dat cultuurbehoud alleen mogelijk is zonder voortdurende inmenging, monitoring en observatie. Rust, autonomie en zelfbeschikking zijn noodzakelijke voorwaarden voor het voortbestaan van Roma- en Sinti-cultuur.
De vereniging wijst daarom elke vorm af waarbij:
-
cultuur wordt gemonitord;
-
gedrag wordt geclassificeerd;
-
kinderen en gezinnen worden geobserveerd;
-
cultuur wordt vergeleken met normen van een dominante meerderheid
Dit is geen weigering van dialoog, maar een grens: cultuur is geen beleidsinstrument en geen object van toezicht.
Reactie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op de monitor gereageerd en deze betrokken bij beleidsmatige afwegingen richting de Tweede Kamer. De Rolleman heeft ook op deze reactie inhoudelijk gereageerd.
De Rolleman is van mening dat het ministerie met deze reactie onvoldoende afstand heeft genomen van het onderliggende uitgangspunt van de monitor, namelijk dat Roma- en Sinti-cultuur beoordeeld en gestuurd mag worden vanuit extern beleid.
Volgens De Rolleman miskent dit het recht op culturele autonomie en vergroot het het risico op normalisering van inmenging en observatie.
Standpunt samengevat
De Rolleman staat voor:
-
cultuurbehoud, niet cultuurcorrectie;
-
autonomie, niet participatiedwang;
-
zelfontwikkeling, niet observatie;
-
rust en vrijheid, niet beleidsmatige bemoeienis.
De Monitor Sociale Inclusie Roma en Sinti 2023 past naar het oordeel van De Rolleman niet bij deze uitgangspunten en draagt bij aan een benadering die cultuur ondergeschikt maakt aan dominante normen. Dat wijst de vereniging principieel af.
''Voor een woonwagenbewoner is de woonwagen meer dan een dak boven hun hoofd, het is hun ziel, hun geschiedenis, hun leven. Het is een symbool van alles wat zij zijn, een stukje van hun cultuur dat elke dag opnieuw wordt aangevallen door de heersende normen van de samenleving. Het is een strijd die we elke dag voeren – voor het recht om te bestaan, voor het recht om te blijven, voor het recht om onze identiteit niet te verliezen in de schaduw van een cultuur die ons probeert te verdringen''
''No home without culture''
________________________ Auteur: Driekus van Wanrooij ________________________